Voor u ligt de kaderbrief 2027–2030 van de gemeente Utrechtse Heuvelrug. In dit verkiezingsjaar en het feit dat een nieuwe gemeenteraad zeer recentelijk een nieuw raadsprogramma voor de nieuwe bestuursperiode heeft opgesteld, is ervoor gekozen om tegelijkertijd een beleidsarme Kaderbrief op te stellen. Deze beleidsarme Kaderbrief maakt het mogelijk om integrale keuzes over ambities, prioriteiten en inzet van middelen in samenhang te maken bij de begroting 2027. De kaderbrief beperkt zich tot het financieel verwerken van onvermijdelijke ontwikkelingen, zoals autonome kostenstijgingen, reeds genomen bestuurlijke besluiten, bijdragen aan gemeenschappelijke regelingen en andere verplichtingen. Hiermee voorkomen we dat we vooruitlopen op politieke keuzes die thuishoren bij de nieuwe gemeenteraad en het nieuwe college. Dat betekent dat in deze kaderbrief bewust is afgezien van het financieel verwerken van nieuwe beleidsvoornemens, uitbreidingen van bestaand beleid of intensiveringen die vragen om aanvullende financiële middelen.
Procesvoorstel financiële ombuigingen
Onze gemeente heeft, net als veel andere gemeenten, te kampen met het financieel ravijnjaar. Bij de kaderbrief 2026 en de begroting 2026 heeft de raad een procesvoorstel vastgesteld over de wijze waarop financiële tekorten stapsgewijs worden aangepakt. Daarbij is een zorgvuldig proces ingericht om tijdig te komen tot een samenhangend pakket aan ombuigingsmaatregelen. In de voorliggende kaderbrief laat het financieel perspectief zien dat vanaf 2028 er sprake is van een structureel tekort, oplopend tot circa € 5,9 miljoen in 2030. Dit betekent dat keuzes onvermijdelijk zijn om te komen tot een structureel sluitende begroting.
In deze kaderbrief wordt het procesvoorstel bevestigd en voortgezet. Het proces is erop gericht om, met betrokkenheid van organisatie, college en raad, mogelijke maatregelen in beeld te brengen, te beoordelen en voor te bereiden. Hierbij wordt nadrukkelijk gestuurd op integraliteit, bestuurlijke afwegingen en haalbaarheid in uitvoering. Op deze manier ontstaat een onderbouwde set aan keuzemogelijkheden, zodat de nieuwe gemeenteraad bij de begroting 2027 een richting kan bepalen. Dat is de basis om uiteindelijk bij de begroting 2028 weloverwogen besluiten te nemen over prioriteiten, ombuigingen en het structureel in balans brengen van de gemeentelijke financiën.
Inhoudelijke ontwikkelingen
Naast de financiële opgave spelen inhoudelijke ontwikkelingen een belangrijke rol. In deze kaderbrief wordt ingegaan op onvermijdelijke ontwikkelingen die zijn ingegeven door factoren waar de gemeente geen of beperkt invloed op heeft. Voor zover die al financieel te vertalen zijn, is dit verwerkt in het financieel meerjarenperspectief. Tevens zijn lokale ontwikkelingen opgenomen die voortkomen uit bestaand beleid, danwel nog een nadere politieke afweging vragen. Op deze ontwikkelingen heeft de gemeente nog een keuze te maken en zijn niet financieel verwerkt in het meerjarenperspectief.
Op weg naar de begroting 2027
De verdere uitwerking van deze kaderbrief vindt plaats in de begroting 2027. Daarin wordt het nieuwe raadsprogramma uitgewerkt en komt dit samen met de voorstellen voor ombuigingen. De begroting vormt daarmee het moment waarop de raad concrete keuzes maakt over prioriteiten, lokale lasten en het niveau van voorzieningen in het licht van het financiële tekort.
De kaderbrief is opgesteld in een periode van aanzienlijke financiële onzekerheid. Mondiale ontwikkelingen leiden tot prijsstijgingen en mogelijke schaarste, onder andere op het gebied van energie en bouwmaterialen. Tegelijkertijd staan gemeentefinanciën al langere tijd onder druk door ontwikkelingen zoals het ravijnjaar, de herijking van het gemeentefonds en de doorwerking van rijksbeleid.