Informatievoorziening

De digitale ontwikkelingen gaan razendsnel en geven veel mogelijkheden om de dienstverlening te blijven verbeteren. De risico’s voor inwoners van de digitalisering vereisen van de gemeente steeds meer inzet op het gebied van gegevenskwaliteit, bescherming van privacygevoelige gegevens en beveiliging van de beschikbare informatie. Denk hierbij aan het koppelen van de juiste gegevens voor beleidsanalyses en het beschermen van de digitale identiteit van inwoners.

De gemeente volgt het Rijks- en VNG-beleid op het gebied van informatievoorziening en informatiebeveiliging. Bij de transformatie naar een digitale gemeente maakt de gemeente gebruik van VNG-oplossingen zoals de Gemeentelijke Gemeenschappelijke Infrastructuur (GGI) en Common Ground.

De volgende ontwikkelingen zijn de komende periode belangrijk:

Wetgeving

De nieuwe wetten zoals de Wet modernisering elektronisch bestuurlijk verkeer, de Archiefwet 2026, de Cybersecuritywet (NIS2) en de Europese wetgeving over artificiële intelligentie (AI-act). Voor wat betreft de Wet open overheid (Woo) wordt verwezen naar de paragraaf Wet open overheid.

Digitale Agenda 2028

De Digitale Agenda 2028 van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) is de basis voor onze informatiestrategie. Digitale innovatie voor inwoners en ondernemers door één overheid staat daarbij centraal. De gezamenlijke innovatie aanpak wordt zichtbaar in de landelijke de strategie om de informatiekundige visie Common Ground de gemeentelijke norm te maken en het vergroten van de digitale autonomie van gemeenten.

De Nederlands Digitaliseringsstrategie: “Samen versnellen”

De Nederlandse Digitaliseringsstrategie (NDS) is een strategie van alle bestuurslagen. Het doel is de kansen van digitalisering te benutten en de regie van burgers en ondernemers te versterken. Samen willen rijk-, provincie, gemeente en medeoverheden de informatie en dienstverlening verbeteren. Speerpunten zijn:

• Een gezamenlijke soevereine Cloud
• Delen van gegevens tussen overheidslagen, gebonden aan landelijke wetten en regels
• Het verantwoord inzetten van artificiële intelligentie
• Burgers en ondernemers staan centraal
• Versterking van digitale autonomie en weerbaarheid.

Met name op de speerpunten soevereiniteit, autonomie en weerbaarheid en de inzet van AI wordt versneld door de VNG door in te zetten op collectivisering van de digitalisering van de gemeentelijke dienstverlening.

VNG Agenda Digitale Veiligheid 2028

De Agenda Digitale Veiligheid 2028 maakt digitale veiligheid de nieuwe norm. De agenda speelt niet alleen in op nieuwe technische ontwikkelingen zoals AI, maar zet ook in op de digitale weerbaarheid van de samenleving en veilige gemeentelijke dienstverlening. Door krachten te bundelen en kennis te delen, bouwen de Nederlandse gemeenten samen een robuuste digitale infrastructuur die bestand is tegen de uitdagingen van morgen. Een robuuste informatiebeveiliging maakt de gemeente weerbaar en voorbereid op pogingen de gemeente digitaal te ontwrichten.

VNG Visie op informatiehuishouding

Betrouwbare informatie is belangrijker dan ooit. De maatschappelijke opgaven vragen om een betrouwbaar fundament. Informatie is de basis voor het handelen van de gemeente en daarmee noodzakelijk voor vertrouwen, een stevige informatiepositie en digitale zelfstandigheid. De visie op informatiehuishouding draagt als naam: “Grip op informatie. Waardevol voor samenleving en bestuur”. De visie bestaat uit drie pijlers. Dit zijn: Sturen op transparantie, geef processen opnieuw vorm en zorg dat medewerkers bewust met informatie omgaan. Dit is een goede basis voor het bestaande informatiebeleid en past bij het raadsprogramma.

Informatievoorziening (IV) -samenwerking

Sinds 2024 is de gemeente aangesloten bij de vereniging Dimpact. Bij Dimpact staat moderne, wendbare en betrouwbare dienstverlening aan inwoners en bedrijven centraal. Dimpact realiseert daarvoor een portfolio waarmee de toekomstbestendigheid van de digitale dienstverlening wordt vergroot. De gemeente implementeert dit platform voor dienstverlening de komende jaren. Standaardisatie binnen een gemeenschappelijke Common Ground architectuur zorgt hierbij voor wendbaarheid en flexibiliteit voor de gemeente. Deze strategie sluit naadloos aan op de langjarige strategie van de VNG en de Nederlandse Digitaliseringsstrategie. De strategie en het portfolio van Dimpact zijn daarom voor de gemeente leidend bij alle andere samenwerkingen op het gebied van informatievoorziening.

In 2025 is besloten de samenwerking tussen de deelnemers in de Regionale ICT-Dienst (RID) anders vorm te geven. In de toekomst zullen de deelnemers uit Zuid-Oost Utrecht (ZOU) blijven samen werken op het gebied van informatievoorziening en ICT. De samenwerking op het gebied van Privacy en Informatiebeveiliging tussen deze deelnemers wordt geïntensiveerd.

De gemeente baseert zich bij de inrichting van de informatievoorziening op de informatiekundige visie Common Ground, zoals die wordt uitgedragen door de VNG. De scheiding tussen gegevens en bedrijfsprocessen die de basis van Common Ground vormt, maakt betere sturing op de kwaliteit en samenhang van de gegevens mogelijk. Dit is noodzakelijk om de dienstverlening te vereenvoudigen en innovatie met behulp van bijvoorbeeld AI op een veilige en verantwoorde manier mogelijk te maken.

Informatiebeveiliging

Er worden steeds hogere eisen gesteld aan informatieveiligheid en privacy (zie ook programma 2). Het beleid voor privacy en informatiebeveiliging wordt regionaal uitgevoerd en verder verbeterd samen met de ZOU-deelnemers binnen de RID. Deze deelnemers werken gezamenlijk aan de implementatie van de nieuwe cyberbeveiligingswet (Cbw). De hoofdpunten van de Cbw zijn de registratieplicht, meldplicht, zorgplicht ter voorkoming van cyberincidenten en de bestuurlijke beoordeling van de cyberrisico's van de gemeente . Hiermee wordt de digitale weerbaarheid van de gemeente vergroot.

De eisen die de gemeente stelt aan leveranciers ondersteunen een veilige informatievoorziening. Door eisen te stellen aan leveranciers die passen bij het vergroten van de digitale autonomie van de gemeente wordt de weerbaarheid vergroot. Ook wordt zo de veiligheid en betrouwbaarheid van de informatievoorziening beter gegarandeerd.

De mens is de zwakste schakel bij informatieveiligheid en privacy. Daarom werkt de gemeente aan actieve betrokkenheid van de hele organisatie bij de uitvoering van aanbevelingen die naar voren komen uit metingen en testen. De inzet op bewustwording draagt bij aan een hoger volwassenheidsniveau op het gebied van privacy en informatiebeveiliging. Het vergroten van het bewustzijn gebeurt door het inzetten van e-learnings voor alle medewerkers, College en raadsleden.

Data gedreven werken en Artificiële Intelligentie

Steeds vaker worden de werkprocessen bestuurd en verbeterd op basis van data. Naast sturing op de kwaliteit van de data vraagt dit ook sturing op het gebruik van de data. Voor het gesprek over het verantwoord gebruik van gegevens wordt het CODIO-instrument ingezet (Code goed Digitaal Openbaar bestuur). Deze code maakt inzichtelijk vanuit welke maatschappelijke waarden de digitalisering van de gemeente bestuurd wordt.

Het verantwoord gebruik van data is bij uitstek van belang bij de inzet van AI. Alleen gegevens van goede kwaliteit bieden voldoende basis voor betrouwbare AI-toepassingen die de privacy en de menselijke maat respecteren. Beleid volgt daarbij de grenzen van wet- en regelgeving en het door de Rijksoverheid en VNG uitgezette pad van verantwoorde AI.

De inrichting van de informatievoorziening heeft als fundament gegevens van hoge kwaliteit nodig. Het gebruik van landelijke informatiestandaarden vereenvoudigt het beheer van gegevens en verhoogt de kwaliteit van gegevens. De gemeente groeit zo door naar een verregaand gestandaardiseerd gegevenslandschap. Dit maakt de informatievoorziening wendbaarder en efficiënter en ondersteund het data gedreven werken. De kwaliteit van dit data-fundament is daarbij essentieel voor verdere professionalisering en modernisering van de organisatie en vereenvoudiging van processen (zie ook de paragrafen dienstverlening en bedrijfsvoering)

Digitale duurzaamheid

Het duurzaam toegankelijk maken en houden van de gemeentelijke informatiehuishouding is van belang voor de bedrijfsvoering, de verantwoording aan de raad en de inwoner en voor het vastleggen van de geschiedenis van de gemeente. Richtinggevend hierbij zijn de afspraken die hierover in regionaal verband worden gemaakt met archiefdienst het Regionaal Archief Zuid-Utrecht (RAZU) samen met de eisen vanuit het interbestuurlijke toezicht op de informatievoorziening en de archivering. De archiefwet 2026 maakt de eisen aan de duurzame toegankelijkheid van de gemeentelijke informatie beter toepasbaar voor gedigitaliseerde bedrijfsprocessen en ondersteund daarmee de digitale transformatie van de gemeente.

Veilige en betrouwbare digitale informatie voor de dienstverlening is een belangrijke kritische succes- en faalfactor. De eisen om hieraan blijvend te voldoen worden steeds aangescherpt. De kosten voor Informatieveiligheid, privacy, data gedreven werken, zaakgericht werken en duurzame toegankelijkheid vragen daarom periodiek om herijking.