In de gemeente Utrechtse Heuvelrug zorgen inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties samen voor een aantrekkelijke, duurzame en veilige gemeente. In een tijd van voortdurende maatschappelijke, economische en geopolitieke ontwikkelingen is het belangrijk dat de gemeente een stabiele basis biedt. Tegelijkertijd vraagt deze dynamische omgeving om een gemeente die oog houdt voor nieuwe ontwikkelingen, zorgvuldig afwegingen maakt en wendbaar inspeelt op veranderende omstandigheden. In de meerjarenbegroting laat de gemeente zien waar ze de komende jaren aan werkt en welk geld daaraan wordt uitgegeven.
In deze begroting heeft ook de vertaling van het raadsprogramma ' Samenwerken aan uitvoering' een plek gekregen. Het raadsprogramma geeft prioriteit aan een aantal overkoepelende onderwerpen zoals wonen, samen weerbaar, voorzieningen en biodiversiteit. De gemaakte afspraken uit het raadsprogramma zijn vertaald naar duidelijke doelstellingen en concrete activiteiten in deze begroting. In de afgelopen jaren zijn beleidskaders, visies en plannen opgesteld. In deze bestuursperiode verschuift de aandacht nadrukkelijk van plannen maken naar doen. Daarom ligt de focus op uitvoering en het uitvoeren van eerder gemaakte keuzes.
Waar zet de gemeente op in?
Er wordt gewerkt aan voldoende woningen voor inwoners, met oog voor kwaliteit, leefbaarheid en een passende woonomgeving. Tegelijkertijd wordt ingezet op het behoud en de versterking van voorzieningen in de dorpen, zodat deze vitaal, aantrekkelijk en toekomstbestendig blijven. Door te investeren in een weerbare samenleving worden betrokkenheid, zelfredzaamheid en veerkracht van inwoners en gemeenschappen versterkt. Ook blijft inzet gericht op het behoud en de verbetering van biodiversiteit, omdat een gezonde natuurlijke leefomgeving van grote waarde is voor het welzijn van huidige en toekomstige generaties. Zo wordt gebouwd aan een gemeente waarin inwoners prettig kunnen wonen, werken en samenleven.
Samenwerken en toegankelijke dienstverlening
Goed bestuur vormt het fundament voor de manier waarop de raad, het college en de organisatie functioneren. Goed bestuur gaat over het maken van eerlijke en zorgvuldige keuzes die zichtbaar bijdragen aan het leven van inwoners. Dat vraagt om duidelijke kaders, realistische verwachtingen, openheid en heldere communicatie. Participatie is een belangrijke voorwaarde voor goede besluitvorming en vormt een wezenlijk onderdeel van goed bestuur.
Daarnaast wordt ingezet op eenvoud en verbetering van de dienstverlening. Inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties moeten kunnen rekenen op een gemeente die toegankelijk, duidelijk en betrouwbaar is. De gemeentelijke organisatie blijft zich ontwikkelen om goede dienstverlening te kunnen garanderen en effectief te kunnen werken aan steeds complexere maatschappelijke opgaven.
Financieel gezond en wendbaar
Een solide financiële basis is onmisbaar. Met deze begroting wordt ingezet op een realistische en financieel verantwoorde uitvoering van de ambities. Daarbij wordt scherper aan de wind gevaren en is er ruimte om, waar dat verantwoord is, bewust risico’s te nemen. Rekening wordt gehouden met onzekerheden, zoals ontwikkelingen in de bijdragen van het Rijk en de financiële uitdagingen waarmee gemeenten de komende jaren worden geconfronteerd. Nieuwe ontwikkelingen kunnen vragen om nieuw beleid, maar alleen als de noodzaak duidelijk is. De prioriteiten zijn helder, staan vast en blijven leidend, ook bij financiële meevallers of tegenvallers. Door duidelijke keuzes te maken, ruimte te houden en voortdurend het gesprek te voeren, wordt bestuurlijke stabiliteit gecombineerd met flexibiliteit.
Leeswijzer
Dit is de eerste begroting waarin het raadsprogramma rechtstreeks is verwerkt. De ambities uit het raadsprogramma 'Samenwerken aan uitvoering 2026-2030' zijn verwerkt binnen de programma’s in de begroting. De indeling van het raadsprogramma is anders dan die van de programmabegroting. Ook vraagt het raadsprogramma nadrukkelijk om een integrale benadering van de opgaven. Daarom landt een opgave uit het raadsprogramma zelden op één plaats in de begroting. Deze leeswijzer geeft aan hoe u de ambities uit het raadsprogramma kunt terugvinden in de begroting.
Opbouw van de programma’s
Elk programma is op dezelfde wijze opgebouwd. Onder ontwikkelingen staat wat er op hoofdlijn in het raadsprogramma is opgenomen in relatie tot het programma, wat er speelt in de samenleving en wat dat van de gemeente vraagt. De doelstellingen geven aan wat de gemeente wil bereiken; daarbij wordt onderscheid gemaakt tussen doelstellingen die voortkomen uit reeds vastgesteld beleid en doelstellingen die voortkomen uit het raadsprogramma. De ambities uit het raadsprogramma zijn daarbij vertaald naar doelstellingen en activiteiten, met een expliciete verwijzing naar hoofdstuk en pagina van het raadsprogramma. Aan alle doelstellingen zijn activiteiten gekoppeld. Activiteiten die zijn gekoppeld aan doelstellingen uit reeds vastgesteld beleid hebben een doorlopend karakter. Activiteiten die zijn gekoppeld aan doelstellingen uit het raadsprogramma zijn binnen de huidige bestuursperiode uit te voeren. Bij de financiële toelichting staat welke middelen nodig zijn voor het uitvoeren van activiteiten.
Samenhang tussen opgaven
Het raadsprogramma vraagt om opgaven in samenhang te wegen in plaats van project voor project. Daarom bevatten de programmateksten verwijzingen naar andere programma’s. Die verwijzingen markeren waar een opgave alleen slaagt wanneer meerdere programma’s samen optrekken. Een integrale benadering van de woningbouwopgave wordt bijvoorbeeld geborgd in het op te stellen Volkshuisvestingsprogramma, waarin rekening wordt gehouden met voorzieningen, mobiliteit, duurzaamheid en netcongestie. Aan vitale dorpen, waarbij voorzieningen een belangrijke rol spelen, wordt gewerkt vanuit activiteiten binnen verschillende programma’s. Samen weerbaar komt nadrukkelijk naar voren in programma 2 ‘Veiligheid’; de fysieke maatregelen komen terug in programma 9 en de digitale component in de paragrafen bedrijfsvoering en informatievoorziening. Biodiversiteit wordt gekoppeld aan de woningbouwopgave via een soortenmanagementplan. Eenvoud loont wordt nadrukkelijk gekoppeld aan programma 3 ‘Dienstverlening’. Omdat goede dienstverlening randvoorwaardelijk is voor alles wat de gemeente voor inwoners doet, komen activiteiten om processen te vereenvoudigen en verbeteren terug binnen verschillende programma’s.
Buiten de programma’s
Niet elk onderdeel van het raadsprogramma leent zich voor duidelijke doelstellingen en activiteiten. Hoofdstuk 1 ‘Onze koers’ is deels verwerkt in programma 1 ‘Bestuurlijke zaken’, maar de essentie van wat in dit hoofdstuk is beschreven, is terug te vinden in de gehele begroting. Ook de financiële spelregels uit hoofdstuk 5 zijn niet verwerkt in doelstellingen en activiteiten; de uitgangspunten zijn verwerkt in de financiële toelichting en het financieel beleid. De onderwerpen uit hoofdstuk 4 waarover de raad nog geen gezamenlijke keuze heeft gemaakt, komen aan de orde bij de latere besluitvorming over de ombuigingen.
Vindplaats per ambitie
De losse bijlage bij de begroting bevat een overzicht dat per onderdeel van het raadsprogramma aangeeft in welk programma en onder welke doelstelling het is verwerkt.